O país dos dous millóns de nomes

Artigo publicado en Praza Pública o martes 24, decembro 2019

Galicia ten mil ríos, máis de 30.000 núcleos de poboación (o 40% dos existentes en todo o Estado) e un universo aínda máis numeroso e complexo de lugares, camiños, penedos, fontes, regos, farallóns e leiras. Un mapa invisible construído a través das xeracións no que cada elemento tiña o seu nome, unha forma de relación co territorio e un coñecemento que corre o risco de perderse en paralelo co despoboamento e abandono do medio rural. Adoita dicirse que cada vez que morre un vello ou unha vella pérdese unha biblioteca enteira e moitos deses libros están ocupados polos nomes dos lugares.

O Nomenclátor de Galicia recolle os topónimos principais, pero por debaixo hai aínda centos de milleiros de microtopónimos tradicionais que a ferramenta dixital Galicia Nomeada busca identificar, conservar e localizar. A plataforma está impulsada pola Real Academia Galega e a Xunta de Galicia e ademais de basearse en bases de datos existentes, anima á cidadanía a colaborar para recoller alí os nomes empregados tradicionalmente nas súas zonas.

A ferramenta pretende facilitar a cooperación cidadá interxeracional para a recolleita da microtoponimia, permitindo aos usuarios e usuarias xeorreferenciar os nomes do territorio da súa contorna e acompañalos de fotografías, textos e gravacións coa súa pronuncia, lendas asociadas ou descricións. Os topónimos introducidos polos usuarios serán supervisados por un equipo de especialistas do Seminario de Onomástica da Academia, responsable dos contidos da plataforma. 

Ata o momento recompiláronse máis de 478.000, pero calcúlase que en total poderían superar os dous millóns, case un por cada habitante de Galicia. Pódese navegar polo mapa, concello a concello, facendo zoom, ou buscando un microtopónimo concreto ou unha categoría determinada (baixío, furna, coído, pedra, braña, poza, prado, hórreo…).

FONTES DE INFORMACIÓN:

FERRAMENTAS:

Extraordinario

Primeira obra en galego recomendada polo PEN dos EEUU. Noticia do Sermos Galiza

Imaxe obtida da páxina da Editorial Galaxia

Extraordinario, de Antón Lopo, que xa levara o Premio da Crítica espoñola en 2018, converteuse na primeira novela en galego en entrar nas obras recomendadas polo prestixioso Pen dos Estados Unidos de América, que traballa pola promoción de obras traducidas ao inglés. Foron máis de 260 os proxectos presentados este ano, dos que o xurado seleccionou 11 de dez idiomas diferentes. Entre @s autor@s seleccionadas figuran o poeta mexicano Fabio Morabito, a cineasta Natalia Meshchaninova, Cristina G. Morales, considerada unha das escritoras novas con maior talento da literatura española, a activista africana Monique Ilbouopo ou Sandra Petrignani, unha das máis famosas escritoras italianas actuais.

LECTURA RECOMENDADA:

  • Porque fala de Galiza, da de hoxe e da de onte
  • Porque fala das dúas Galizas, a urbana e a rural
  • Porque fala de emigración e da inmigración
  • Porque fala das relacións familiares, sempre complicadas
  • Porque fala da identidade e da orientación sexual. E dunha sociedade represiva