QUE A VIDA NON ME ATOPE INDIFERENTE… (terceira despedida)

A amizade protexe e o amor cura

o odio contaxia e fire

a indiferencia mata.

LOIS PEREIRO. Análise hemática do amor, Poesía última de amor e enfermidade (1992-1995)

Advertisements

UN DOCENTE …EN ORIXE (segunda despedida)

O profesor acabou de debuxar un esquema no encerado. Cada póla da árbore conducía a Kant. As palabras Igualdade e Razón foron as últimas que debuxou o trazo de xiz. O esquema arbóreo de Kant concluia a lección.

-E agora comprendedes cal é a intención do filósofo?

O profesor vestía unha camisa de cadros verdes e un pantalón de pana gastado. Era baixo e delgado, con barba rubia e pouco pelo. Ese día antes de xantar decatouse de que a súa filla de trece anos xa era máis alta ca el. (…) Levaba unha das patas das súas lentes á boca e, mentres xogaba con ela entre os labios, a súa ollada escrutaba con atención e curiosidade o outro lado.

No outro lado nacían as ideas. O misterio da creación, dicía el. Cada ano, con cada promoción, observaba como os alumnos e alumnas modelaban o pensamento, como ía collendo forma e consistencia.

-E que ten que ver Kant con nós?, preguntou unha alumna no fondo á esquerda, a que sempre facía a derradeira pregunta cando só faltaban dez minutos (…)

-Que ten que ver con nós todo isto? repetiu. Era Laura (…)

-Laura, dixo o profesor, a ideoloxía dominante pretende lexitimar a orde existente, e preséntaa como normal, como garantía de paz social (…). Mais hai que tomar conciencia de que a organización social non é harmónica, nin pacífica, nin solidaria… Poderías poñer un exemplo?, dixo interrogando a Laura, sinalándoa cos lentes.

Laura tamén mirou cara a fóra, a través do cristal e comezou a falar.

-Onte comecei a ler unha novela. Seoane fai as prácticas de xornalismo nun diario local. Anda á busca de noticias frescas. É de noite e está na barra dun pub, tomando unha copa. A xornada foi dura… (…) E agora, coa copa de Jack Daniel’s na man, segue agardando que suceda algo que modifique a forma da rutina.

Laura dirixiuse aos seus compñeiros e compañeiras. -Podedes imaxinar a Seoane? Imaxinade a súa roupa, as súas mans, o seu corte de pelo, a súa forma de se debruzar na barra do pub.

Deixou que pensasen uns segundos en silencio e continuou:

-Seoane pide outra coma e mentres lla serven vai ao baño e retoca a liña dos ollos. Seguramente todos e todas vós imaxinastes un home. A min tamén me sucedeu. Pois non. Seoane é unha muller.

-E que queres dicir con iso?, preguntou un compañeiro da primeira fila.

-Imaxinamos un home porque a norma social representa a profesión do xornalismo como tipicamente masculina. Imaxinamos un home porque parece que é o normal, o que se espera. E non fomos conscientes da outra posibilidade… Estamos condicionados polos valores sexistas do noso entorno social.

-Vale. E que ten que ver iso con Kant?, preguntou o profesor.

-A min a novela deume para pensar na liberdade. Se a liberdade é a capacidade de elixir reflexivamente e de actuar de acordo co elixido, en certo grao non fomos libres porque non fomos conscientes da outra opción, que Seoane podía ser unha muller. Non fomos libres porque caemos nun lugar común.

E iso ten que ver coa situación social da muller, subordinada. Non sei, penso que Kant no fondo fala sobre a liberdade.

-Moi interesante, Laura. Kant di que a conciencia (…) debe ser o arranque dun compromiso de denuncia e participación na transformación social. Así, non se debe aceptar a perspectiva do consenso como a única vía posible e hai que valorar tamén a perspectiva do conflito como dinamizador e como fonte de movementos sociais reivindicativos, de clase, raza, sexo, lingua…

SECHU SENDE, ORIXE

___________________________________________________

Para Laura e para todas as Lauras que durante oito anos tiven como alumnas e alumnos en Trazo…

http://vimeo.com/moogaloop.swf?clip_id=21128469&server=vimeo.com&show_title=0&show_byline=0&show_portrait=0&color=00adef&fullscreen=1&autoplay=0&loop=0

“Curiosidade”, Lois Pereiro from Jorge García-Valenciano on Vimeo.

A CURIOSIDADE É A MAN QUE ALCANZA AS COUSAS DO FUTURO.

Indo para Trazo, acabei en Rianxo… (primeira despedida)

A MULLER QUE CAMBIABA AS COUSAS DE SITIO… (Sechu Sende, Orixe, ed. Galaxia 2004)

Na casa da muller que cambiaba as cousas de sitio as culleres podían aparecer debaixo da almofada ou vagalumes no vertedeiro. As flores máis vermellas do cemiterio aparecían no taller de chapa e pintura e fieitos oxidados no Museo de Arte Contemporánea. Os tractores cruzaban o ceo. Din que un día ao fechar a porta da casa para saír e dar un paso adiante, volveu entrar. Tamén cambiaba os camiños. Unha vez fun con ela polo do matadoiro e o camiño levounos ao muíño. E din que cambiaba os soños de quen durmía con ela polos seus.

Quen falaba con ela cambiaba a súa forma de ordenar as palabras e era moi difícil seguir pensando igual. Descubrías que sempre hai un lugar mellor para algunhas das túas cousas e as túas ideas. Hai anos unha muller foi falar con ela e ao día seguinte cambiou de home para ser feliz.

A xente di que hai cousas que nunca cambiarán, que foron sempre igual e que deben seguir así. É certo que cambiar as cousas de sitio non é fácil. Custa traballo. Mais ela conseguiu que as pedras máis pesadas fosen dun lugar a outro. A néboa tamén. Empuxaba dela coas palmas das mans abertas e movíaa como se fose un globo gris de helio. Ela cambiaba as cousas. Sabía facelo. E nada podía resistírselle. Aí vén, dicía a xente, e mirábaa pasar cun sorriso amábel e un vestido azul.

Hai tempo, dicían, falou co ferreiro e ninguén sabe cómo mais din que lle mudou o futuro. Consegue que as cousas de ferro se movan de seu. E hai dous días cambioulle o pasado a Orlando, o portugués. “Custa traballo, -díxolle-, mas só com trabalho se tem direito ao sonho”. Din que Orlando tiña cousas esquecidas nalgún lugar e conseguiu recuperalas e que outras as levaron ao río e os dous miraron como marchaban cara ao mar. E que logo el botou un caravel vermello pola boca.

Rosa contoume que a ela lle cambiou de lugar a ilusión. Agora tena máis perto, no ombro esquerdo, xusto encima do corazón. E se te achegas, podes ver que Rosa aprendeu a mover de sitio cos ollos fechados o lunar que ten ao lado da boca. Hai moitas cousas por cambiar de lugar, dicía. Vós tamén podedes facelo.

Custa traballo mais é posíbel. A resignación, por exemplo, resístese a moverse case tanto como as pedras. Mais se en vez de mirar cara abaixo erguedes os ollos e a descubrides, podedes collela cos dedos como se fose un insecto e deixala noutro lugar. E o mesmo sucede coa liberdade, dixo onte a muller que cambiaba as cousas de sitio á beira do Ulha antes de marchar. Se credes nela, podedes traela dos soños entre moitos e moitas á vosa forma de ollar.


Séchu Sende, Orixe, Ed. Galaxia, 2004

_________________________________

Para Lidia…

Esta mañá ao achegarme á miña mesa de traballo busquei cos ollos, como cada mañá, a culleriña de Ánxeles. Non estaba! O portarretratos que lle servía de soporte estaba baleiro. Non puiden sentar a cumprir coa miña rutina cotiá diante do ordenador.

Remexín o andel todo. Apartei vídeos, cintas, bicicletas, pensadores e flores de papel. Revisei as vellas axendas e os versos do Diario de mareas por se decidira fuxir polo mar. Baixei á mesa. No marasmo de libros abertos, cartas, lapis, dicionarios, folios, folios e folios …tampouco estaba.

As culleres non teñen patas. Soa non ía marchar. Quen ma collería? Seguro que as súas cores exóticas atraeron a ollada dalgunha bolboreta ou dalgunha abella. Mais eu ficaba todo o día coa ventá pecha para non me distraer. Na casa, como aínda non chegou o verán, non hai moscas. Os nenos non alcanzan coa súa estatura o andel. Mar adora esa culler, …non ma ía roubar!

Aturdida e obsesionada coa perda, collín a Mundo (o meu saco-bolso) e baixei da casa en busca do coche. Aínda non sabía a onde ía. A culler non ía marchar soa da casa. Acendín o motor e deixeime levar polo costume. Ao pasar o polígono do Tambre souben que me dirixía a Trazo. Supoño que, incoscientemente, ía en busca de Ánxeles…

Cando comezaba a baixada cara a Chaián, por esa estrada pequena e verde, por esa vella corredoira asfaltada que descende cara ao río entre carballos e xestas; cando ía achegándome á ponte, albisquei o porto de Rianxo ao lonxe. Distinguín unha muller sentada no peirao. Pensei en Ánxeles. Era Lidia. Nunca cheguei a Trazo…

Cando baixei, vin unha camelia

branca sobre un seto verde

chovía

a camelia caera ao chan

a camelia estaba alí para min…

Abrín o Mundo para gardar a camelia. Mais o tento dos meus dedos bateu coa porcelana azul, vermella, amarela e branca da miña culler. A culler de Ánxeles regresara ao Mundo. Lidia ficaba sentada no peirao de Rianxo…

Camiñei como camiñan os tristes

sen mirar a nada,

procurando non tropezar a ollada con outra ollada

camiñaba retendo as bágoas

movendo os ollos…

(que non caian!)


PARA QUE SERVE A LECTURA COMPARTIDA?

Un club de lectura crea un espazo de comunicación íntimo que promove o diálogo dende o respecto, provoca a reCartaz da Feira do Libro (2010)flexión, potencia a imaxinación, convida a viaxar de balde, contribúe a combater prexuízos e a desenmascarar estereotipos, crea complicidades, esperta a conciencia e a sensibilidade, incr ementa a confianza, é un pasaporte ao pasado e ao futuro, favorece o coñecemento da propia identidade e do outro, polo tanto, axuda a aceptar as diferenzas, edifica espazos habitables e tende pontes entre culturas, destrúe muros, sobre todo os que constrúe a ignorancia, compensa desigualdades e contribúe á adquisición das competencias básicas. Ler fainos máis críticos e, polo tanto máis libres. De aí que estea convencida de que a seguinte fase deste proxecto que é a lectura compartida se instale nas aulas. Como docentes comprometidos co ensino público creo que debemos rescatar a lectura das marxes e integrala no currículo e evitar así que se faga máis profunda a brecha entre favorecidos e desfavorecidos. Pero o camiño cara a ese horizonte non é fácil, máis ben se albisca arduo e cheo de obstáculos, pois, ademais de competir coa poderosa industria do ocio e consumo que vende produtos atractivos pero baleiros de contidos, ou cos medios que difunden vulgaridade e espectáculo, agora, por se fose pouco, debemos enfrontarnos ao inimigo na propia casa: a unha administración que ameaza con someter os proxectos de promoción da lectura, a recortes drásticos, a unha administración que fai depender a existencia e continuidade destes proxectos do voluntarismo e da carga horaria do profesorado. Nós non somos heroes nin heroínas, nós só somos obreiros e obreiras da aprendizaxe que queremos desempeñar o noso traballo dignamente e que este sexa recoñecido, nin máis nin menos. Non, nós non somos heroes nin heroínas pero sabemos indignarnos.

E, por último, en palabras de Lois Pereiro: Que a vida non me sorprenda xamais desprevenida, calada e neutral. Porque se eles non nos deixan soñar, nós non os deixaremos durmir.

AUTORA: CARME, impulsora de NÓS TAMÉN NAVEGAR, clube de lectura do IES Lagoa de Antela, Xinzo de Limia.

SE QUERES SABER MÁIS, CLICA AQUÍ: CADERNO DE LINGUA

Dez anécdotas reais (de Xoán Abeleira) sobre o galego…

Traballo nunha célebre xoguetaría, o catálogo da cal, traducido por min durante un tempo, existe na nosa lingua por iniciativa miña. N’A Cruña hai dúas franquicias. De todos os dependentes que traballan nelas, tan só dous falamos en galego: unha rapaza colombiana, de orixe indíxena, que se namorou de todo o noso após ler a Álvaro Cunqueiro, e máis eu, fillo de emigrantes, nado en Venezuela e criado en Madrid. O resto –rapazas galegas e que estudaron o galego– empregan o español.

-Velaí estou eu. Na tenda. Falando en galego con todo o mundo agás con aquelas persoas que, obviamente, proceden de fóra. Por cortesía cara a elas –cortesía que, cando un viaxa fóra do seu país, rara vez atopa– e porque eu, ende ben, coñezo varias linguas. Un día, unha pequena nada, a todas luces, na Galiza, cun acento claramente cruñés, ó sentirme falar en galego, achégaseme a min, entre pampa e desconcertada, e pregúntame: “Mira… Y tú… ¿por qué hablas en inglés?

– Outro día vexo entrar un cativo. Sorríolle: “Bos días, feituquiño!” O pequeno vólvese cara ó pai que vén tras dil e con innegable acento do país lle berra: “¡Papá, papá! ¡Aquí dentro hay un señor que es gallego!” E o pai retrúcalle, con traza de indignado: “¡Hijo! ¡Aquí todos somos gallegos!

SE QUERES SABER MÁIS CLICA AQUÍ: XOÁN ABELEIRA