Política Lingüística para a nosa lingua (por Henrique del Bosque Zapata)

Política lingüística é aquel conxunto de decisións conscientes, artellado en normas, estratexias e actuacións, que se toman desde instancias de poder co obxectivo de regular ou intervir, pasiva ou activamente, sobre o uso dunha ou varias linguas. No caso das actuacións protectoras, resulta habitual que estas fiquen reflectidas en textos normativos que amparan outras actuacións de promoción e potenciación dirixidas desde o conxunto das Administracións Públicas. Pois ben, compriría reflexionar sobre algunhas situacións a fin de valorar a lexitimidade, xustiza e equidade referida ás mesmas.
Unha das principais finalidades de moitas políticas lingüísticas consiste en protexer a unha ou a varias comunidades lingüísticas que estean en minoría con respecto a outra comunidade lingüisticamente maioritaria. Temos claros exemplos no das chamadas minorías nacionais que, por razóns históricas, bélicas ou políticas, ficaron enclavadas en Estados que non se corresponden co seu territorio ou nación de orixe. Outra mostra é a dos grupos de inmigrantes que se van asentando fóra do seu país mais conservan, no lugar de destino, trazos relevantes da súa identidade cultural. As linguas de pobos ou etnias de grande mobilidade xeográfica, ou seminomadismo, constitúen tamén outro exemplo xunto co das linguas das comunidades indíxenas máis ou menos dispersas por territorios antigamente colonizados.

CONTINUAR LENDO EN SERMOS GALIZA

A situación da lingua galega entre 1916 e 1936 (por Irene Conde)

No comezo do século o galego continúa a ser a lingua maioritaria da poboación, pero comeza a perder falantes. O castelán é a lingua hexemónica entre as clases dirixentes e nos distintos ámbitos de uso formais mentres que o galego está excluído do ensino e dos medios de comunicación. Conscientes das serias carencias que presenta, diversos grupos culturais e políticos loitarán neste período pola recuperación do galego como lingua culta, supoñendo así este século un avance cualitativo importante para a lingua.

Entre estes grupo330px-carnet_das_irmandades_da_fala_de_1917s destacan as Irmandades da Fala, fundadas na Coruña en 1916 por Antón Vilar Ponte, dotadas dun importante medio de expresión exclusivamente en galego (A nosa terra), a dignificación e promoción da lingua galega é un dos seus principios fundamentais. Potenciaron o uso do galego en todo tipo de ámbitos, fundaron editoriais, publicaron Algunhas normas p r a a unificación do galego e un dicionario castelán-galego, puxeron en marcha o Seminario de Estudos Galegos…330px-a_nosa_terra2c_1916

Outro grupo que impulsou o galego foi o da xeración Nós, á cal se vinculan, entre outros, Risco, Cuevillas, Castelao e Otero Pedrayo. Eles sacan o galego e a cultura galega do folclorismo e do influxo do castelán, modernizándoo e universalizándoo.

Ademais, un grupo de estudantes universitarios, entre os que figuran Figueira Valverde, funda en 1923 o Seminario de Estudos Galegoscoa finalidade de dotar a Galiza dunha institución que fixese posíbel o estudo de todos os seus campos. Con eles, potenciarase e ampliarase o uso do galego na prosa científica e técnica e desenvolverase unha actividade investigadora e divulgadora nas distintas áreas do saber.

Tamén impulsou o galego o Partido Galeguista, o cal fora fundado en 1931 e tiña en 1936 como obxectivo a consecución da autonomía para Galiza centrando os seus esforzos na redacción dun estatuto de autonomía que foi aprobado polas Cortes. En dito estatuto estableceuse a cooficialidade do galego co castelán e o dereito ao seu uso no ensino, aínda que o golpe de Estado franquista impediu a súa entrada en vigor.

300px-vocabulario_castellano-gallego_das_irmandades_da_fala_28193329Os escritores deste período caracterízanse por intentar superar o dialectalismo ou interdialectalismo do período anterior, en favor dun intento de supradialectalismo que constituirá o xerme dunha posterior normativa unificadora. A tarefa principal é a purificación da lingua de

castelanismos, o cal sen unha seria base lingüística, levará aos escritores a facelo rexeitándose palabras que coinciden coas castelás ao identificalas incorrectamente como castelanismos e substitúense por outras formas diferentes (e erradas) como hipergaleguismos, vulgarismos, dialectalismos e arcaísmos. Durante este anos materialízanse os primeiros intentos de camiñar cara á consecución dunha lingua estándar, entre os que destacan o Compendio de Gramática Galega, a Gramática do idioma galego…

En conclusión nesta época prodúcese un proceso de recuperación do galego na cultura, na literatura, na ciencia e na política, empezando a introducirse en novos ámbitos como o ensaio, a narrativa, a política… grazas á chegada das entidades normalizadoras, aínda que o castelán segue sendo a lingua de prestixio, difundindo actitudes negativas cara o galego e sendo a única utilizada no ámbito escolar, na igrexa…

En Rianxo non temos pelos na lingua

Esta foi unha fin de semana ben axitada para o alumnado do IES Félix Muriel. Empezaron o xoves coa presentación do Forever in Galicia de Craig Patterson. Continuaron o venres coa presentación do seu propio cadro, A derradeira lección do mestre, en honor a Castelao; o obradoiro de booktubeiros e a presentación de A madriña, de Maica Caramés. E acabaron o sábado coa asistencia á representación de Pelos na Lingua de Talía Teatro.

Grazas, alumn@s, por colaborar na dinamización e normalización da lingua e da cultura galega!

 

Podedes desfrutar dun repaso á obra neste artigo: Sen pelos na lingua, por Irene Fernández