As linguas, cuestión de dereitos

1518778713_913024_1518780502_noticia_normal_recorte1Aproximadamente un 40% da cidadanía vive en comunidades con máis dunha lingua oficial. Sen contar cos que viven en comunidades con linguas sen estatuto de oficialidade (Asturias, Aragón, Castela e León, Extremadura, Ceuta, Melilla) ou os miles de inmigrantes que enriquecen a diversidade lingüística.

En España, por tanto, unha parte moi relevante da poboación ten a sorte de comunicarse habitualmente en máis dunha lingua. Sorprende que esa riqueza sexa vista como unha agresión e que certos partidos políticos queiran prohibir o seu uso na esfera pública. Lexislar para garantizar a ignorancia parece o novo argumento de campaña. Isto choca frontalmente co mandato do artigo 3 da Constitución que obriga á protexer todas as linguas e acada comunidade a regular o seu uso, e así o deixou sentenciado o Tribunal Constitucional.

Ergo, é impropio de “constitucionalistas” privar dos seus dereitos lingüísticos aos falantes das outras linguas oficiais. Entre eses dereitos está que a Administración fale cos cidadáns e coas cidadás a través de servidores públicos lingüísticamente competentes. Trátase dun labor de atención á cidadanía e non do exercicio caprichoso dunha liberdade baseada na imposición das propias preferencias lingüísticas. Os empregados públicos e as comunicacións administrativas nas comunidades bilingües están condicionados a facilitar os dereitos dos cidadáns e das cidadás, polo tanto a atendelos na lingua que estes elixan. O TC deixouno claro na Sentenza 46/1991.

O ensino é o primeiro paso para construír unha cidadanía capacitada para exercer os seus dereitos. Aí é onde hai que garantir a igualdade de oportunidades.  enseñanza es el primer peldaño para construir una ciudadanía capacitada para ejercer sus derechos. As distintas comunidades autónomas seguiron modelos diversos, uns máis exitosos que otros. Así o advirte reiteradamente o Consello de Europa, cuxos informes sobre o (in)cumprimento dos compromisos ratificados na Carta Europea de Linguas Rexionais ou Minoritarias loan os resultados do modelo catalán e sinalan a ineficacia de sistemas, como o galego, con presenza reducida da lingua propia.

Habería que preguntarse por que, nun Estado con case a metade da súa poboación bilingüe, esta realidade está ausente nos medios ou considérase unha extravagancia que as institucións centrais (de todos) acepten un escrito ou declaración nas outras linguas oficiais.

As linguas abren portas ao mundo. O monolingüismo é a excepción nas sociedades actuais.

ARTIGO DE ALBA NOGUEIRA: EL PAÍS

21 de Febreiro, día da Lingua Nai

“A lingua é unha ligazón esencial co noso pasado, o vínculo principal das nosas culturas, e a ferramenta básica para comunicármonos e compartir coñecementos, lembranzas e historia”.

Así o explica o Relator Especial de Dereitos Humanos da ONU Fernand de Varennes no comunicado emitido polo Día da Lingua Materna que, por primeira vez, está en galego.

“A lingua, para moitas persoas, é un dos principais marcadores do centro da súa identidade, e a súa dimensión é un trazo humano único que se debe asumir e celebrar”, comeza o documento, traducido a 27 linguas. Segundo a Mesa pola Normalización Lingüística, que hai unhas semanas mantivo unha xuntanza con Varennes, é a primeira vez que as Nacións Unidas difunden un comunicado en galego.

E faino para conmemorar o 21 de febrerio, Día Internacional da Lingua Materna, establecido pola Unesco en 1999 e recoñecido formalmente pola Asemblea Xeral da ONU en 2008. “Os problemas lingüísticos, con frecuencia, implican importantes dereitos humanos que afectan tanto a minorías como a pobos indíxenas alén dos temas puramente lingüísticos e culturais”.

“Como parte da celebración da riqueza e beleza do tecido lingüístico mundial, é imprescindíbel apartármonos da ideoloxía de que as sociedades e Estados deben ter só unha lingua e excluíren todas as demais, cando isto entra en conflito cos dereitos lingüíticos das minorías e dos pobos indíxenas”, afirma o relator, “o Día Internacional da Lingua Materna é unha oportunidade para promover e celebrar a diversidade lingüística e cultural e para recoñecer e protexer os dereitos humanos das minorías e pobos indíxenas en relación coas linguas”.

FONTE: SERMOS GALIZA