En galego día a día

mani_17m_portadatwitter_queremosgalego-768x256

Advertisements

O muro de Rosalía

muro ROsalía 80 - copiaNaceu o curso pasado como símbolo dos prexuízos, para acoller o poema de Carlos Negro, O muro, que forma parte da súa obra Masculino singular, da cal nos servimos o curso pasado para abordar a loita contra o machismo no marco do 25N.

Acabou coverténdose no muro de Rosalía e soporte de todas as intervencións realizadas no IES Félix Muriel arredor das datas sinaladas no calendario escolar: día de Rosalía, día da lingua nai, Entroido, día da poesía, día das artes galegas, 25 de abril… Aos seus pés, damos lectura a poemas e manifestos.

Hoxe é xa a icona do noso instituto.

A lingua wampanoag dos Mashpee un exemplo para as linguas minorizadas

Os indios de Mashpee pertencen aos wampanoag, os poboadores autóctonos da costa de Massachussets. Alá por 1970, Estados Unidos comezou a devolver aos primeiros poboadores parte das terras das que foran desposuídos por unha serie de escrituras de compravenda e tratados feitos entre partes moi desiguais en poder e dominio das artimañas xurídicas. Aproveitando ese cambio de tendencia, un chamado Consello Tribal de Mashpee foi a xuízo para recuperar parte das terras ancestrais. A peza fundamental da súa estratexia foi tentar que o Tribunal os recoñecese como un colectivo con continuidade até os nosos días.

A lingua saíu no xuízo unha e outra vez. Os wampanoag abandonaron moi pronto a súa lingua. Poderiamos dicir que “elixiron” adoptar o inglés, pero sería esaxerado soster que o fixeron pola súa propia vontade. Sen negarlles unha capacidade axentiva que os levou a optar polo que consideraron máis beneficioso, o caso é que os wampanoag non foron precisamente ben tratados polo home branco. En 1970, ninguén falaba xa a lingua wampanoag.

James Clifford, un destacado historiador do cambio cultural, seguiu todas as sesións do xuízo e escribiu sobre el un penetrante ensaio a partir das súas anotacións. Nunha delas lemos algo sobre unha anciá que lembraba que unha vez escoitara ao seu avó falar nesa lingua. Lembraba a sorpresa de súa nai, que preguntaba: “Papá, por que non me dixeches que podías falar indio?”. Lembraba tamén que ela mesma engadira: “Avó, por que non nos dixeches que podías falar indio? Por que non nolo aprendiches?”. E a resposta do avó: “Eu só quería que os meus fillos aprendesen ben o inglés”.

A declarante, a súa nai, os seus fillos e netos non tiveron opción. Os seus antepasados si a tiveran, pero creron que podían mellorar a situación dos seus descendentes adoptando en exclusiva a lingua que lles parecía a opción gañadora.

O Consello Tribal de Mashpee perdeu o xuízo porque o Tribunal considerou que non tiñan historicidade: non conservaban estruturas comunais que probasen a súa vontade de perdurar como grupo, e nin sequera tiñan unha lingua que avalase a súa pretensión. A súa identidade como unha das nacións dos primeiros poboadores esluírase co paso do tempo. Xa non eran indios, eran cidadáns. O que parecía unha vantaxe amosouse como daniño para eles moitos anos despois, cando o abandono total da lingua propia estaba xa consumado.

FONTE: LA OPINIÓN

Abrimos a fiestra a Rosalía

Nun mundo de fiestras pechadas, buscamos o refacho de vento que as abra de vez. Nun mundo que busca facer as comunidades e as persoas máis pequenas, os cartos e a cobiza máis grandes, precisamos forza e profundidade, emoción e pensamento. Ante as fiestras pechadas contra a vida, contra as voces das mulleres, das desprazadas e das nosas outras cómprenos unha palabra firme e abranguente que nos guíe. No bater das fiestras que cheiran a couza do pasado, a mentiras que repetidas mil veces queren chegar a ser verdades, a fala que se nos rouba e aire que nos falta precisamos a bravura das mareas e o salvaxe das montañas. Precisamos todo do que falou e todo o que foi Rosalía de Castro.
Ela é o refacho que busca abrir as nosas fiestras. Un refacho que chega dende o pasado para nos falar do futuro. Un refacho que quere abrir a fiestra para que poidamos navegar. Coa forza das baleas, da que busca novas fillas do mar, da que se ri dos papeis de xénero e nos anima a redefinilos como literatas. Un refacho que trae a voz de todas as meniñas gaiteiras que están por chegar. Un refacho que canta a vida e transforma todo dende as raíces.

Mais para que o refacho entre, precisa da nosa vontade. Pídenos, imperiosa: Abride a fiestra!

E na nosa man está abrir a fiestra. Abrila para vermos a muller, a escritora, a irredutible. A voz que nos une ás rebeldes do mundo, que fascina coa súa luz por onde pasa, que nos ofrece a súa clarividencia para tecermos novas alianzas, a que sempre está do lado da xustiza, do noso lado, a que sempre está aínda por descubrir. Porque en todos os recunchos do mundo, mais sobre todo aquí, en Galicia, hai rosalías que cantan e que falan, alancando con brillantes e destemidas botas azuis entre a lama.
Rosalías que abrimos a fiestra saíndo á rúa contra o espolio da terra que ela cantou, ecolóxica antes de que existise nin o termo. Cada vez que nos negamos a seguir converténdonos en plantación de eucaliptos, minas, xeriátrico e mercadoría, reivindicando a paisaxe que ela utilizou politicamente coma ninguén. Cada vez que pulamos polo público, a sanidade, o transporte, as axudas a quen está na marxe e ela puxo sempre, dende o afecto e a transgresión, no centro. Cada vez que desfacemos o discurso que sustenta a violencia de tantos Pedros mediante a escrita e a acción feminista, contra todos eses que seguen ladrando mentres nosoutras camiñamos.
Abride a fiestra para as viaxes interiores, para a coraxe dos afectos, para sermos das que non temos medo de pensar e de sentir simultaneamente, de recoñecernos mulleres con palabra e voz propia, herdeiras e compañeiras daquela que en cada dedicatoria se recoñecía nas súas iguais.
Abride a fiestra á afouteza e ao abraio, á redefinición do que a historia dos homes fixo de mulleres irreverentes coma ela.
Abride a fiestra porque Rosalia de Castro é o mundo que está por facer. Un mundo que se abre se o abrimos.

María Reimóndez
Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG)

#AbrideAFiestra

FONTE: AELG

O banco Santander e Ministerio de Xustiza negan a posibilidade de pagar de multas en galego

O último caso coñecido a través do servizo Liña do Galego aconteceu nunha sucursal de Ferrol o pasado 1 de decembro cando un cidadán quixo aboar o pagamento dunha sanción na conta do xulgado e solicitou expresamente poder asinar o resgardo da operación en lingua galega. A entidade bancaria negoulle esta posibilidade dicíndolle que só podía facerse en español.

PARA SABER MÁIS: A MESA