A situación da lingua galega entre 1916 e 1936 (por Irene Conde)

No comezo do século o galego continúa a ser a lingua maioritaria da poboación, pero comeza a perder falantes. O castelán é a lingua hexemónica entre as clases dirixentes e nos distintos ámbitos de uso formais mentres que o galego está excluído do ensino e dos medios de comunicación. Conscientes das serias carencias que presenta, diversos grupos culturais e políticos loitarán neste período pola recuperación do galego como lingua culta, supoñendo así este século un avance cualitativo importante para a lingua.

Entre estes grupo330px-carnet_das_irmandades_da_fala_de_1917s destacan as Irmandades da Fala, fundadas na Coruña en 1916 por Antón Vilar Ponte, dotadas dun importante medio de expresión exclusivamente en galego (A nosa terra), a dignificación e promoción da lingua galega é un dos seus principios fundamentais. Potenciaron o uso do galego en todo tipo de ámbitos, fundaron editoriais, publicaron Algunhas normas p r a a unificación do galego e un dicionario castelán-galego, puxeron en marcha o Seminario de Estudos Galegos…330px-a_nosa_terra2c_1916

Outro grupo que impulsou o galego foi o da xeración Nós, á cal se vinculan, entre outros, Risco, Cuevillas, Castelao e Otero Pedrayo. Eles sacan o galego e a cultura galega do folclorismo e do influxo do castelán, modernizándoo e universalizándoo.

Ademais, un grupo de estudantes universitarios, entre os que figuran Figueira Valverde, funda en 1923 o Seminario de Estudos Galegoscoa finalidade de dotar a Galiza dunha institución que fixese posíbel o estudo de todos os seus campos. Con eles, potenciarase e ampliarase o uso do galego na prosa científica e técnica e desenvolverase unha actividade investigadora e divulgadora nas distintas áreas do saber.

Tamén impulsou o galego o Partido Galeguista, o cal fora fundado en 1931 e tiña en 1936 como obxectivo a consecución da autonomía para Galiza centrando os seus esforzos na redacción dun estatuto de autonomía que foi aprobado polas Cortes. En dito estatuto estableceuse a cooficialidade do galego co castelán e o dereito ao seu uso no ensino, aínda que o golpe de Estado franquista impediu a súa entrada en vigor.

300px-vocabulario_castellano-gallego_das_irmandades_da_fala_28193329Os escritores deste período caracterízanse por intentar superar o dialectalismo ou interdialectalismo do período anterior, en favor dun intento de supradialectalismo que constituirá o xerme dunha posterior normativa unificadora. A tarefa principal é a purificación da lingua de

castelanismos, o cal sen unha seria base lingüística, levará aos escritores a facelo rexeitándose palabras que coinciden coas castelás ao identificalas incorrectamente como castelanismos e substitúense por outras formas diferentes (e erradas) como hipergaleguismos, vulgarismos, dialectalismos e arcaísmos. Durante este anos materialízanse os primeiros intentos de camiñar cara á consecución dunha lingua estándar, entre os que destacan o Compendio de Gramática Galega, a Gramática do idioma galego…

En conclusión nesta época prodúcese un proceso de recuperación do galego na cultura, na literatura, na ciencia e na política, empezando a introducirse en novos ámbitos como o ensaio, a narrativa, a política… grazas á chegada das entidades normalizadoras, aínda que o castelán segue sendo a lingua de prestixio, difundindo actitudes negativas cara o galego e sendo a única utilizada no ámbito escolar, na igrexa…